Voor veel families is het een prachtige oplossing: opa en oma die een of twee dagen per week op de kleinkinderen passen. De kinderen groeien op met een sterke band met hun grootouders, de ouders weten hun kroost in vertrouwde handen en de grootouders genieten van de tijd met de kleintjes. Toch kan juist die vanzelfsprekendheid voor spanning zorgen. Wat begint als een vriendelijk aanbod, voelt na een jaar soms als een verplichting.
Het geheim van oppassen dat leuk blijft, zit vooral in duidelijke afspraken en in de ruimte om eerlijk te zeggen wat wel en niet lukt. Hieronder lees je hoe je dat als ouder en als grootouder samen aanpakt.
Begin met een open gesprek
Voordat het oppassen echt begint, loont het om rustig om tafel te gaan. Bespreek wat iedereen verwacht. Hoeveel dagen per week gaat het om? Vanaf hoe laat tot hoe laat? Passen de grootouders thuis op, of bij de ouders? Wat in je hoofd logisch lijkt, is dat voor de ander niet altijd.
Spreek ook af dat je de afspraken na een paar maanden evalueert. Zo voelt niemand zich vastgepind en is het normaal om later iets aan te passen. Een kind van vier vraagt immers iets anders dan een baby van zes maanden, en ook de energie van grootouders kan veranderen.
Welke regels gelden er?
Een veelvoorkomend struikelblok is de opvoeding. Ouders willen vaak dat hun regels ook bij opa en oma gelden, terwijl grootouders graag een beetje mogen verwennen. Beide wensen zijn begrijpelijk. Probeer onderscheid te maken tussen zaken die echt belangrijk zijn en zaken waar wat speling in mag zitten.
Handig is om samen een paar kernafspraken op te schrijven. Denk aan:
- Slaap- en eettijden, en wat er wel of niet gegeten wordt
- Hoeveel tijd voor schermen en televisie
- Hoe je omgaat met ongewenst gedrag
- Wat te doen bij ziekte of een ongelukje
- Of de kinderen mee mogen in de auto en met welk zitje
Grenzen aangeven zonder schuldgevoel
Veel grootouders vinden het lastig om nee te zeggen. Ze willen hun kinderen helpen en zijn bang om ondankbaar of lastig over te komen. Toch is het helemaal oké om aan te geven dat een extra dag te veel is, dat je zelf ook op vakantie wilt of dat je rug het tillen van een peuter niet meer zo goed trekt. Eerlijk zijn voorkomt dat je ongemerkt opgebrand raakt.
Voor ouders geldt hetzelfde de andere kant op. Zit je iets dwars, bijvoorbeeld omdat afspraken niet worden nageleefd? Benoem het dan vriendelijk en concreet, liefst niet tussen de deur en het halen van de jas door. Wil je weten hoe andere grootouders hiermee omgaan, dan vind je op seniorencommunity.nl vragen en ervaringen van senioren die vergelijkbare situaties hebben meegemaakt.
Praktische zaken en vergoedingen
Geld is een gevoelig onderwerp in families, maar juist daarom goed om te bespreken. Sommige ouders geven een vergoeding, anderen betalen de boodschappen, uitjes of het benzinegeld. Er is geen goed of fout, zolang beide partijen zich er prettig bij voelen.
Regel ook de praktische kant. Zorg dat grootouders de telefoonnummers van de huisarts en het kinderdagverblijf of de school hebben, en weten welke medicijnen of allergieën er spelen. Een eigen set luiers, reservekleding en een autostoeltje bij opa en oma scheelt veel gesleep.
Houd het leuk voor iedereen
Oppassen hoort geen werkverhouding te worden. Laat grootouders ook ruimte om op hun eigen manier tijd met de kleinkinderen door te brengen: samen koekjes bakken, naar de kinderboerderij of gewoon een middag in de tuin. Juist die eigen rituelen maken de band zo bijzonder.
Een simpel bedankje doet bovendien wonderen. Een bloemetje, een tekening van de kleinkinderen of een etentje als dank laat zien dat de hulp niet als vanzelfsprekend wordt gezien.